─=≡Ξ║ علوم آزمایشگاهی ║Ξ≡=─
صفحات وبلاگ
نویسنده: افضل نیا - سه‌شنبه ۳٠ شهریور ۱۳۸٩

 

  هورمون های تیروئید ( T۳ و T۴ ) از اسید آمینه تیروزین مشتق می شوند. حدود ۹۵ درصد هورمونی که از غد ه تیروئید ترشح می شود ، به صورت T۴ ( تیروکسین) است. با وجودی که میزان ترشحاز غده تیروئید بسیار ناچیز است، این هورمون نقش اصلی را ایفا می کند. بخش زیادموجود در خون از تبدیلبهدر بافت های محیطی از جمله کبد، کلیه و جفت بوجود می آ ی د. البته بافت هایی چون مغز و هیپوفیز نیز می توانندرا بهتبدیل کنند، اماحاصل وارد خون نمی شود و اثر خود را در همان مکان بر جای می گذارد . به طور کلی، ۸۰ درصدموجود در خون در کبد و ۲۰ درصد آن در تیروئید ساخته می شود         


نقش های زیستی

  افزایش میزان سوخت و ساز پایه اثر اصلی هورمون های تیروئید است. این هورمون ها سوخت و ساز قندها و چربی ها را افزایش می دهند. آنها باعث تحریک ساختن پروتئین نیز می شوند. بنابراین هورمون های تیروئید برای رشد طبیعی ضروری هستند. از نقش های دیگر آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:           

                    

  • افزا یش تعداد و اندازه میتوکندری ها و افزایش فعالیت آنزیم هایی که در سوخت و ساز درگیر هستند.

  • افزایش جذب گلوکز از دستگاه گوارش

  • تحریک روند نوسازی گلوکز

  • تقویت اثر کاتکول آ مین ها و انسولین

  • افزایش برون ده قلبی و گاهی نیروی انقباظ ماهیچه قلب

  • نمو طبیعی دستگاه عصبی مرکزی به خصوص میلین دار شدن رشته های عصبی و افزایش توانایی های ذهنی

 

  چگونگی کارکرد

  هورمون های تیروئید چربی دوست هستند و به آسانی از غشای سلول ها می گذرند. گیرند‌های این هورمون ها درون سلول و در هسته جای دارند. اتصال آنها به گیرنده هایشان، رونویسی از ژن ها و درنتیجه ساختن پروتئین را تحت تأثیر قرار می دهد. البته، شواهدی در دست است که از اثر مستقیم هورمون های تیروئید بر میتوکندری ها و پروتئین های ناقل غشاء حکایت می‌کنند.

  عوامل اثرگذار بر ترشح

  تولید و ترشح هورمون های تیروئیدی را هورمون تحریک کننده تیروئید ( TSH یا تیروتروفین) تنظیم می کند. خود این هورمون از غده هیپوفیز ترشح می شود و ترشح آن یا هورمون آزاد کننده تیروتروفین ( TRH ) افزایش می یابد که در هیپوتالاموس ساخته می شود. سوماتوستاتین و بازخورد هورمون های تیروئیدی، اثرات TSH راکاهش می دهند. هورمون های تیروئید نیز با اثرگذاشتن بر هیپوتالاموس می توانند ترشح TRH را کاهش دهند.

  نارسایی ها

  عوارض ناشی از اختلالات تیروئید به صورت کم کاری یا پرکاری بروز می کند. کم کاری تیروئید به کندی خود را نشان می دهد. کم کاری به دلایل زیر ممکن است رخ دهد:

 

  • ناتوانی غده تیروئید در ساختن هورمون های تیروئید؛ به علت کمبود ید یا فقدان آنزیمهای مورد نیاز برای تولید هورمون

  • اختلال در ترشح TSH از غده هیپوفیز

  • اختلال در ترشح TRH از هیپوتالاموس

  • نوعی بیماری خود ایمنی که به تخریب سلول های غده تیروئیدی می انجامد و به بیماری هاشیموتو مشهور است.

  • مقاومت بافت هدف به هورمون های تیروئید به علت نقص مادرزادی در گیرنده های هورمون های تیروئید

 

  معمول ترین علت پرکاری تیروئید بیماری گریوز است. این بیماری نوعی بیماری خود ایمنی است که به علت تولید پادتن علیه گیرنده TSH ایجاد می شود. این پادتن باعث تحریک بیش از اندازه این گیرنده ها و بنابراین تقویت تولید و ترشح هورمون های تیروئید می شود . از عوامل دیگر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

  • سلولهای سرطانی تولید کننده TSH در غده هیپوفیز

  • سلولهای سرطانی ترشح کننده TRH در هیپوتالاموس

  • تجویز بیش از اندازه ید

  


  پرکاری

  کم کاری

  افزایش دمای بدن

  خشکی پوست

  افزایش فشار خون

  ریزش مو

  کاهش وزن

  کندی رشد

  افزایش اشتها

  سفتی ماهیچه ها

  تعرق فراوان

خواب آلودگی، احساس خستگی

  پریشانی و نگرانی

  کاهش ضربان قلب

  قطع قاعدگی

  یبوست

  گواتر

  گواتر

 

 

  اهمیت اندازه گیری

 

  باوجود تبدیل شدنبهدر بافت های محیطی، باز هم مقداردر خون ازبسیار بیشتر است. بنابراین، اندازه گیریبه طور معمول ضروری نیست. به عنوان مثال، در شروع کم کاری تیروئید با کاهش فعالیت تیروئید، کاهش می یابد ولی چون در بافت های محیطیبهتبدیل می شود ، مقدارکاهش نمی یابد. زیرابیشتری بهتبدیل می شود. از این رو، با وجودی که در این شرایط رابطه معکوسی بینو TSH وجود دارد، اما تغییر چندانی در میزانمشاهده نمی شود. بنابراین، اندازه گیری آن به تشخیص کمکی نمی کند. اما ، در دو مورد اندازه گیریضروری است.

 

  • اشکال در عملکرد بافتهای محیطی کهرا بهتبدیل می کنند. در این مورد، با وجودی که سطح TSH وعادی است، اما سطحپایین است. در این مواقع، به جای تولیداز ، هورمون غیر فعالی به نام rT۳ (تری یدوتیروئین معکوس) ساخته می شود. با توجه به این که اندازه گیری rT۳ انجام نمی شود، به اندازه گیریبسنده می شود. کاهش ، بیان کننده اختلال در بافتهای محیطی است.

 

  • تیروتوکسیکوز T۳ . در این حالت، با وجود عادی بودن سطحو TSH ، به دلیل افزایش تولیددرتیروئید، مقدار آن در خون بالا می رود و چون هورمون فعالاست ، عوارض پرکاری تیروئید را در غیاب افزایشو TSH مشاهده می شود

نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :