─=≡Ξ║ علوم آزمایشگاهی ║Ξ≡=─
صفحات وبلاگ
نویسنده: افضل نیا - سه‌شنبه ٢۳ شهریور ۱۳۸٩

 

 در گذشته درمان عمدتاً بوسیله ترانسفوزیون خون کامل انجام می شد. در صورتیکه امروزه ممکن است در موارد محدود و بخصوصی از خون کامل استفاده شود . امروزه تلاش بر این است که از فرآورده های خون بر حسب شرایط کلینیکی بطور اختصاصی استفاده شود .

فرآورده های خون آن دسته از مواد تشکیل دهنده خون هستند که کاربرد درمانی داشته , می توانند بوسیله سانتریفیوژ ، فیلتر کردن و منجمد نمودن با استفاده از روش های مرسوم انتقال خون تهیه گردند. از ترانسفوزیون اکثراً برای مقاصد زیر استفاده می شود .

  • - برای حفظ حجم خون در حد مناسب
  • - جهت حفظ قابلیت حمل اکسیژن بوسیله خون
  • - برای تصحیح اختلافات خونریزی دهنده و انعقادی
  • - جهت تصحیح نقص های ایمنی

 

بدیهی است استفاده از خون کامل برای تمامی موارد بالا مناسب نمی باشد مگر آنکه بیمار بطور همزمان دچار چند مشکل مختلف باشد , حتی در چنین شرایطی نقص ها و کمبودهائیکه بر اثر ذخیره سازی در خون کامل ایجاد می گردد , آن را برای جایگزینی چند منظوره نامناسب می سازد . به بیماران بایستــی فقط آن جزء از خون که جهت تصحیح کمبودهای آن لازم است داده شود . این کار مانع تزریق  غیر ضروری و شاید مضر اجزاء دیگر خون که برای بیمار لازم نمی باشند میگردد . امروزه خوشبختانه اجزای خون به طور کامل شناخته شده و افرادی که نیازمند به جزء خاصی از خون هستند می توانند فرآورده اختصاصی موردنیاز خود را بدون اینکه در معرض سایر اجزای خون قرار گیرند دریافت نمایند . این موضوع به سازمان انتقال خون فرصت می دهد که یک واحد خون اهدایی را برای چندین نیازمند به اجزای خونی آماده نموده و مورد استفاده قرار دهد . یک واحد خون کامل پس از طی مراحل مختلف سانتریفیوژ می تواند به واحدهای گلبول قرمز متراکم ( packed RBC ) , پلاکت , پلاسمای تازه منجمد ( FFP ) و کرایو پرسیپیتات تبدیل گردد. از پلاسمای به دست آمده در بخشهای پالایش می توان محصولات مختلفی از قبیل آلبومین , ایمونوگلوبولینها, فاکتورهای انعقادی و آنتی سرم های مختلف تهیه نمود .

پلاسمای تازه منجمد ( Fresh Frozen Plasma )

(روش تهیه ، دانش فنی ، خواص ، نگهداری و پایداری )

برای تهیه پلاسمای تازه منجمد کیسه های خون کامل را با دور تند سانتریفیوژ کرده و پلاسما را جدا  می کنند . در بیشتر مراکز برای تهیه پلاسما از شتاب ثقل  g ۵۰۰۰ به مدت ۷ دقیقه استفاده می کنند. پلاسمای جدا شده را به سرعت منجمد ساخته و انجماد بایستی در سیستمی صورت گیرد که پلاسما در ظرف مدت یکساعت در برودت کمتر از ۳۰- درجه سانتی گراد منجمد شود. برای تهیه این فرآورده باید حداکثر تا ۶ ساعت بعداز اهدای خون اقدام کرد. خون هایی که زمان جمع آوری آنها بیش از ۱۰ دقیقه طول بکشد برای تهیه فرآورده های پلاسمایی جهت مصرف مستقیم بالینی مناسب نیستند. روش تهیه باید قابل اطمینان باشد تا فرآورده دارای حداکثر فاکتورهای انعقادی و حداقل عناصر سلولی خون باشد ( گلبول قرمز , پلاکت و گلبول سفید ) .

واحدهای خون کاملی که برای FFP  بکار می روند باید در حین فرآیند خونگیری با ماده ضد  انعقاد به خوبی مخلوط شوند چون هرگونه فعالیت سیستم انقعادی باعث کاهش فعالیت این فاکتورها در پلاسمای حاصل خواهد شد . این فرآورده همانند یک پلاسمای نرمال دارای فاکتورهای انعقادی پایدار ( ۲و۷و۹و۱۰) , آلبومین و ایمونوگلوبولین می باشد و حاوی حداقل ۷۰% فاکتور VIII  اولیه و نیز به همین مقدار از سایر فاکتورهای انعقادی ناپایدار (۵و۸) می باشد .

پایداری محصول بستگی به دمای نگهداری آن دارد .

دمای مطلوب ۳۰- درجه سانتی گراد یا پائین تر است ولی می توان در ۱۸- درجه سانتی گراد نیز نگهداری کرد که چنانچه در این برودت نگهداری شود  می توان تا یکسال به عنوان منبعی غنی از فاکتورهای انعقادی پایدار و غیر پایدار از آن استفاده کرد .

 

مصرف :

در هنگام استفاده از FFP  باید آن را در ۳۷ درجه سانتی گراد ذوب کرد و پس از ذوب شدن در عرض ۲ تا ۳ ساعت مصرف کرد. چنانچه پلاسمایی پس از ذوب شدن مورد استفاده قرار نگیرد , می توان آن را در یخچال در دمای ۱ تا ۶ درجه سانتی گراد گذاشت و تا ۲۴ ساعت , هنوز هم به عنوان پلاسمای تازه مورد استفاده قرار داد. هر واحد پلاسمای تازه بین ۲۰۰ تا ۲۸۰ سی سی حجم داشته و هر سی سی از آن دارای ۷/۰ تا ۱ واحد فعالیت انعقادی از هر کدام از فاکتورهای انعقادی است , علاوه بر این هر  سی سی FFP  تازه حاوی ۱ تا ۲ میلی گرم فیبرینوژن است .  درتزریق پلاسما احتیاجی به کراس مچ نیست ولی همگروهی سیستم ABO بین دهنده و گیرنده را باید رعایت کرد و چنانچه پلاسمای همگروه بیمار یافت نشود , می توان از پلاسمای اهداکننده گروه AB  به عنوان دهنده همگانی پلاسما استفاده کرد , چون این افراد فاقد آنتی A و آنتی B هستند .

در تزریق این فرآورده لزومی به رعایت هم گروهی از نظر سیستم Rh  نیست و تزریق پلاسمای فرد دارای گروه مثبت به منفی بلامانع است . چنانچه پلاسما حاوی آنتی Rh باشد نباید آن را به افراد Rh  مثبت بدهند .

میزان درمانی پلاسما جهت تصحیح فاکتورهای انعقادی cc ۸ تا cc ۱۰ به ازای هر کیلوگرم وزن بیمار است و در هیچ زمانی نباید بیش تر از ۱۰ تا ۱۵  سی سی به ازای هر کیلوگرم مورد استفاده قرار گیرد چون باعث افزایش حجم خون در بیمار شده و سبب بروز اختلالات قلبی - ریوی می شود .

 

مهم ترین کاربردهای پلاسمای تازه منجمد :

  • ۱) در بیمارانی که کاهش همزمان چندین فاکتور انعقادی دارند مانند بیماریهای کبدی :

میزان فاکتورهای انعقادی به ویژه فاکتورهای وابسته به ویتامین k  که عبارت است از پروتئین C , پروتئین S  و فاکتورهای ۲و۷و۹و۱۰ در بیماریهای کبدی کاهش می یابند و باعث افزایش زمان پروترمبین (Pt ) می شوند . هنگامی که آزمایش زمان پروترومبین بیمار بیش از ۱۶تا۱۸ ثانیه شود و PTT  بیمار بیش از ۵۵ تا ۶۰ ثانیه شود احتیاج به تزریق FFP است چون در غیر این صورت امکان خونریزی در بیمار وجود دارد .

  • ۲) متعاقب ترانسفوزیون ماسیو و

 تعویض خون :

چنانچه بیمار حجمی معادل حجم خون خود در کمتر از ۲۴ ساعت دریافت کند به آن ترانسفوزیون ماسیو گویند. در ترانسفوزیون ماسیو فاکتورهای انعقادی و پلاکت های بیمار با خون تزریق شده رقیق می شود و میزان آنها ها کاهش می یابد. در ترانسفوزیون ماسیو چنانچه به بیمار معادل یک حجم تزریق شود , غلظت هر ماده ای یا سلولی از خود بیمار حدود کاهش می یابد. بنابراین در این موارد به علت پدیده رقت امکان خونریزی وجود دارد و توصیه می شود که در این حالت به ازای هر ۵ واحد تزریق خون یک واحد FFP  و پلاکت نیز تزریق شود .

  • ۱) بیماران مبتلا به انعقاد داخل عروقی منتشر ( DIC )

در بیماران مبتلا به DIC  به علت مصرف شدن فاکتورهای انعقادی و پلاکت ها گرایش به خونریزی پیدا می شود و در این حالت باید به این بیماران FFP  و پلاکت تزریق کرد. در سندرم DIC  غلظت فاکتورهای انعقادی ۵ و ۸ و فیبرینوژن بشدت کاهش می یابد چنانچه غلظت فیبرینوژن کمتر از ۸۰ میلی گرم درصد باشد تزریق FFP  یا کرایو توصیه می شود .

  • ۲) جبران سریع فاکتورهای انعقادی در بیمارانی که میزان زیادی وارفارین مصرف کرده اند :

در بیمارانی که وارفارین مصرف می کنند میزان کارآئی فاکتورهای ۲و۷و۹و۱۰ کاهش می یابد لیکــن

چنانچه بیماران فوق خونریزی داشته , یا به عمل جراحی فوری نیاز داشته باشد می توان با تزریق پلاسمای تازه فاکتورهای فوق را در بیمار به سرعت جبران کرد .

  • ۱) جایگزینی با پلاسمای بیمار در مبتلایان به سندرم همولیتیک اورمیک ( HUS ) و ترومبوتیک

 

 ترومبوسیتوپنیک پورپورا ( TTP ) :

پلاسما فرزیس در بیماران مبتلا به TTP  و HUS  رل مهمی در درمان دارد. برای انجام این کار پلاسمای بیمار را توسط روش های دستی یا اتوماتیک خارج کرده و برای جایگزینی آن از FFP  همگروه استفاده می شود .

 

پلاکت متراکم ( Platelet concentration  )

(روش تهیه ، دانش فنی ، خواص ، نگهداری و پایداری )

برای تهیه پلاکت نخست باید پلاسمای غنی از پلاکت ( platelet rich plasma : PRP ) تهیه کرد و برای این منظور کیسه خون را با دور آهسته سانتریفیوژ می کنند. دمای سانتریفیوژ برای تهیه پلاکت باید ۲۲ درجه سانتی گراد باشد . برای تهیه PRP از شتاب ثقل g ۲۰۰۰ به مدت ۳ دقیقه استفاده می کنند. در مرحله بعدی پلاسمای غنی از پلاکت را به یکی از کیسه های اقماری منتقل کرده ، کیسه را با دور تند سانتریفوژ می کنند و برای این کار می توان از شتاب ثقل g ۵۰۰۰ به مدت ۵ دقیقه استفاده کرد. پلاکت ها ته نشین شده و پلاسما به یکی دیگر از کیسه های اقماری منتقل می شود که می توان آن را منجمد کرد و به عنوان ppp  از آن استفاده کرد .

حجم پلاسمایی را که روی پلاکت های ته نشین شده باقی می گذارند بستگی به درجه حرارت نگه داری پلاکت ها دارد. چنانچه فرآورده پلاکتی در درجه حرارت اتاق قرار گیرد بین ۵۰ تا ۶۰ سی سی از پلاسما را روی رسوب پلاکت ها باقی می گذارند. پلاکت ها ی تهیه شده را بدون حرکت به مدت نیم ساعت در درجه حرارت اتاق به حال خود رها کرده تا تجمعات آن ها به آرامی باز شود و پس از آن با حرکت ملایم ، کیسه را تکان داده تا پلاکت ها به صورت یکنواخت در پلاسما پخش شوند.

فرآورده پلاکتی را باید حداکثر تا ۶ ساعت بعد از اهدای خون تهیه کرد در این مدت نباید واحدهای خونی که جهت تهیه پلاکت در نظر گرفته شده اند را در یخچال قرار داد وباید در دمای ۲۴-۲۰ درجه سانتی گراد نگه داری کرد. خون کاملی که زمان  جمع آوری آن بیش از ۱۰ دقیقه طول کشیده باشد برای تهیه پلاکت مناسب نیست .

حجم مایع (پلاسمای باقی مانده از فرآورده پلاکت)  باید کافی باشد تا PH  را در تمام طول مدت نگهداری فرآورده بین ۴/۷-۴/۶ نگهداری نماید .

حداکثر زمان نگهداری فرآورده پلاکت به فاکتورهای متعددی از قبیل درجه حرارت نگهداری , میزان PH , جنس کیسه , شمارش پلاکت ها , طریقه به هم خوردن پلاکت ها و حجم پلاسمایی که پلاکت ها در آن معلق اند بستگی دارد. نگهداری در دمای ۲ ± ۲۲ ( درجه حرارت اطاق ) همراه با تکان دادن و آژیتاسیون ملایم و دائمی تا ۵ روز در سیستم بسته قابل نگهداری است . پلاکت هایی که در درجه حرارت اتاق نگهداری می شوند از نظر انعقادی از کارآیی بهتری برخوردار هستند . اما نظر به اینکه میزان سوخت و ساز در این درجه حرارت تسریع یافته و پلاکت ها پس از فقدان اکسیژن رو به سوخت و ساز غیر هوازی می آورند , تجمع اسید لاکتیک باعث افت سریع PH   می شود . چنانچه PH  فرآورده پلاکتی به کمتر از ۶ برسد پلاکت ها به طور غیر قابل برگشت از حالت دیسکی شکل خارج شده و به شکل کروی همراه با پاهای کاذب در می آیند . این پدیده باعث تخلیه شدن گرانول های پلاکت شده و عملاً آن ها را غیر قابل مصرف می سازد .در تهیه پلاکتها برای جلوگیری از افت سریع PH  باید سعی کرد میزان آلایش آنها با گلبول های قرمز و سفید کم شود و از طرفی باید پلاکت ها را در ۵۰ تا ۶۰ سی سی از پلاسما باقی گذاشت تا این مقدار پلاسما بتواند PH اسیدی را با بی کربنات موجود در آن خنثی کند. حفظ PH  مناسب و بالاتر از ۶ بستگی به نفوذ پذیری کیسه نسبت به اکسیژن و گازکربنیک دارد. جـهت تسهیل خـروج گـازها و جـلوگیـری از  تجمع پلاکت ها باید این فرآورده را به طور دائم در طول دوران نگهداری در حال به هم خوردن  (آژیتاسیون) نگاه داشت .

 

مصرف :

کاربرد مهم تزریق پلاکت در بند آوردن و جلوگیری از خونریزی در بیماران مبتلا به اختلال در کارکرد پلاکت ها یا ترومبوسیتوپنی است . آستانه مشخصی از شمارش پلاکت برای تزریق آن به جهت جلوگیری از خونریزی وجود ندارد برخی تزریق پلاکت را به شمارش کمتر از ۲۰.۰۰۰ توصیه می کنند و برخی دیگر معتقدند که چنانچه حالت ترومبوسیتوپنی در بیمار پایدار بوده و عوامل خطر از قبیل مصرف دارو , اورمی و غیره نداشته باشد در سطح کمتر از ۵۰۰۰ اقدام به تزریق این فرآورده گردد. همچنین تزریق پلاکت زمانی توصیه می شود که شمارش پلاکت در یک بیمار مبتلا به خونریزی کمتر از ۵۰.۰۰۰ در هر میلی لیتر مکعب باشد و یا اینکه بیماری به علت اختلال در کارآئی پلاکت با زمان سیلان دو برابر طبیعی گرایش به خونریزی داشته باشد . حدود ۳۰%  از بیمارانی که در بلند مدت پلاکت دریافت می کنند نسبت به تزریق این فرآورده حالت رفراکتوری یا مقاومت پیدا می کنند. بدین مفهوم که دیگر افزایش قابل انتظار را متعاقب تزریق نشان نمی دهند. پدیده رفراکتوری می تواند به علل ایمونولوژیک از قـبیـل حضــور آنتـی بادی علیه سیستم HLA  و یا آلو آنتی بادیهای ضد پلاکتی باشد و یا اینکه به علت پدیده های غیر ایمونولوژیک مانند عفونت , تب , بزرگی طحال , انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC) و خونریزی های حاد باشد .

 

کاربرد بالینی پلاکت : در موارد زیر اندیکاسیون دارد

  • ۱) بعنوان درمان پروفیلاکتیک در صورتی که تعداد پلاکت های بیمار کمتر از ۱۰.۰۰۰ در میکرولیتر یا کمتر از ۲۰.۰۰۰ در میکرولیتر همراه با تب در مواردی که تولید پلاکت در مغز استخوان کاهش یافته است ، باشد.
  • ۲) شمارش پلاکت کمتر از ۵۰.۰۰۰ در میکرولیتر برای جراحی های کوچک
  • ۳) بیمارانی که تحت اعمال تهاجمی قرار می گیرند و شمارش پلاکت آن ها کمتر از ۵۰.۰۰۰ در میکرولیتر است .
  • ۴) شمارش پلاکت کمتر از ۵۰.۰۰۰ در میکرولیتر در بیمارانی که خونریزی فعال دارند .
  • ۵) بیمارانی که تحت ترانسفوزیون ماسیو قرار داشته و شمارش پلاکت آنها کمتر از ۵۰.۰۰۰ در میکرولیتر است
  • ۶) شمارش پلاکت کمتر از ۸۰.۰۰۰ در میکرولیتر برای جراحی های بزرگ
  • ۷) بعنوان درمان پروفیلاکتیک در نوزادان با شمارش پلاکتی کمتر از ۴۰.۰۰۰ در میکرولیتر
  • ۸) خونریزی یا اعمال طبی تهاجمی یا جراحی در نوزادان با پلاکت کمتر از ۱۰۰.۰۰۰در میکرولیتر
  • ۹) خونریزی یا اعمال جراحی و یا اعمال طبی تهاجمی در بیماران دچار اختلالات کیفی پلاکت ( زمان سیلان بیش از ۵/۷ دقیقه با شمارش پلاکت طبیعی )
  • ۱۰) شمارش پلاکت کمتر از ۱۰۰.۰۰۰ در میکرولیتر در بیماران دچار خونریزی ریوی , مغزی و بیماران تحت عمل جراحی بای پس قلبی - ریوی که دچار خونریزی شده اند.

تزریق پلاکت در حالات زیر توصیه نمی شود ، مگر اینکه بیمار خونریزی حاد و فعال داشته باشد

  • ۱) ترومبوسیتوپنی با منشا اتوایمیون مانند ITP
  • ۲) ترموبوسیتوپنی ناشی از مصرف دارو
  • ۳) ترومبوسیتوپنی ناشی از انعقاد داخل عروقی منتشر (DIC)
  • ۴) ترومبوسیتوپنی ناشی از عفونت یا پرکاری طحال

 

رسوب سرد یا کرایو پرسیپیتات (Cryo precipitate)

( روش تهیه ، دانش فنی ، خواص ، نگهداری و پایداری )

کرایو بخشی از پلاسمای تازه بوده که در سرما غیر محلول است .

برای تهیه این فرآورده نخست باید حداکثر ظرف ۶ ساعت پس از اهدای خون FFP  را تهیه کرد. انجماد کامل واحدهای پلاسما نباید بیش از یک ساعت به طول بکشد. پلاسمای تازه منجمد در ۱۸- درجه سانتی گراد و یا ترجیحاً در ۳۰- درجه سانتی گراد نگهداری می شود . حداکثر زمان استفاده از FFP  یکسال است . در عرض این مدت یکسال , در هر زمان می توان از آن کرایو تهیه کرد. واحدهای FFP  که برای تهیه کرایو به کار می روند باید حداقل ۲۰۰ سی سی حجم داشته باشند. چنانچه FFP در حرارت ۴ درجه سانتی گراد ذوب شود , تولید رسوب سفید رنگی به نام کرایو می کند. پلاسمای ذوب شده در سانتریفیوژ با دمای ۴ درجه با دور تند سانتریفیوژ شده و سپس قسمت اعظم پلاسما ( CPP )          Cryo poor plasma  را به یکی از کیسه های اقماری منتقل کرده و تنها ۱۰ تا ۱۵ سی سی از آن را روی رسوب کرایو باقی می گذارند .

کرایو را پس از تهیه باید هرچه زودتر مصرف نمود و یا حداکثر در عرض دو ساعت پس از تهیه در دمای ۳۰- درجه سانتی گراد منجمد شود. کرایو باید از طریق فیلتر ۲۰۰-۱۷۰ میکرونی ( صافی استاندارد) تزریق شـود. کیســه های کـرایو و FFP  را بـاید به

 

صورت افقی منجمد و آن ها را به حالت عمودی نگهداری کرد.

هر کیسه کرایو در برگیرنده اجزا مختلف زیر است

  • ۱) فاکتور ۸ انعقادی : ۱۲۰-۸۰ واحد
  • ۲) فاکتورفون ویلبراند : ۴۰ تا ۷۰% غلظت اولیه
  • ۳) فاکتور ۱۳ : به میزان ۲۰ تا ۳۰ درصد غلظت اولیه
  • ۴) فیبرینوژن : ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلی گرم
  • ۵) فیبرونکتین : حدود ۵۵ میلی گرم

فرآورده باید در دمای ۳۰- درجه سانتی گراد و حداکثر تا یکسال نگهداری شود .

 

مصرف :

برای مصرف کرایو ابتدا باید در ۳۷ درجه سانتی گراد ذوب شود و پس از ذوب شدن نباید دوباره منجمد گردد و لازم است هر چه سریعتر مصرف گردد.          پس از ذوب شدن فقط تا ۴ ساعت در دمای اتاق قابل نگهداری و مصرف است و در صورت عدم مصرف به مدت ۲۴ ساعت در یخچال ۶-۱ درجه سانتی گراد قابل نگهداری است .

 

مهم ترین کاربردهای کرایو : ( کاربردهای اصلی )

  • ۱) کمبود فیبرینوژن ( اکتسابی یا مادرزادی )
  • ۲) بیماری فون ویلبراند
  • ۳) کمبود فاکتور سیزده انعقادی
  • ۴) پیوند کبد ارتوتوپیک
  • ۵) هیپرفیبرینوژنولیز

 

کاربردهای احتمالی :

  • - خونریزی در بیماران اورمیک
  • - هموفیلی A ( در صورتی که فاکتور VIII:C کنسانتره در دسترس نباشد )
  • - موارد کاهش شدید فیبرونکتین

میزان مصرف کرایو معمولاً یک واحد ( کیسه ) به ازاء هر ۷ تا ۱۰ کیلوگرم وزن بدن می باشد .

فیبرونکتین گلیکو پروتئینی است که به عنوان اپسونین عمل می کند و تصور می شود که باکتری ها را  می پوشاند و بدین وسیله باکتری ها به راحتی توسط فاگوسیت ها از بدن پاک سازی می شوند. در بیماران دچار سوختگی و مبتلا به شوک تروماتیک فیبرونکتین به شدت کاهش می یابد در نتیجه درمان جایگزین با استفاده از کرایو در بیمارانی که کمبود شدید فیبرونکتین دارند ممکن است به معکوس شدن روند سپتی سمی در این بیماران کمک کند .

 

کرایو پور پلاسما ( CPP) Cryo poor plasma  

پس از تهیه و جدا کردن کرایو از منبع FFP , سوپرناتانت بالای کرایو که به کیسه جانبی هدایت  می شود به نام کرایو پور پلاسما نامیده می شود. این فرآورده حاوی مقادیر خیلی کم فیبرینوژن ، فاکتور

VIIIC  و فاکتور فون ویلبراند می باشد لیکن سایر فاکتورهای پلاسمائی را به حد کافی دارد . به حالت منجمد در دمای ۱۸- درجه سانتی گراد نگهداری می گردد و Shelflife  آن مانند FFP  است . حجم آن حدود ۲۰۰ سی سی می باشد نام های دیگر این فرآورده Cryo precipitate-Reduced plasma , Cryo precipitate depleted Plasma          می باشد .

 

کاربردهای بالینی کرایو پور پلاسما

  • - درمان بیماران مبتلا به TTP
  • - درمان بیماران مبتلا به HUS
  • - به عنوان ماده جایگزین در درمان TTP و HUS به روش پلاسمافرزیس
  • - به عنوان منبع تهیه آلبومین و ایمونوگلوبین ها در پالایشگاه های پلاسمای خون

 

( Packed RBC ) گلبول قرمز فشرده  و  ( Whole blood )خون کامل

یک واحد خون کامل شامل ۴۵۰ سی سی خون و ۶۳ میلی لیتر ماده ضد انعقاد - نگهدارنده است . هماتوکریت آن ۳۶ تا ۴۴ درصد است .

گلبول قرمز فشرده یا متراکم با برداشت پلاسما از خون کامل بوسیله سانتریفیوژ به دست می آید که برای سانتریفیوژ از چرخش سنگین در دمای  ۵ درجـه سـانتی گـراد استـفاده می کنند و سپس  پلاسمای جدا شده را به یکی از کیسه های جانبی منتقل می کنند. هماتوکریت گلبول قرمز متراکم ۷۰ تا ۸۰ درصد می باشد .

پایداری خون کامل و گلبول قرمز فشرده بستگی به نگهدارنده آن دارد در صورتی که سیترات ، فسفات ، دکستروز یعنی CPD  باشد مدت نگهداری ۲۱ روز و در صورت استفاده از CPDA-۱ , ۳۵ روز می باشد دمای نگهداری خون کامل و خون فشرده ۶-۱ درجه سانتی گراد می باشد .

 

مصرف خون کامل :

از خون کامل تنها هنگامی استفاده می شود که بیش از ۲۵-۳۰ درصد حجم خون بصورت حاد ( Acute blood loss ) در یک فرد بالغ کاهش پیدا کرده باشد .

مصرف خون کامل در موارد زیر اندیکاسیون دارد.

۱) Massive Transfusion  ( جایگزینی بیش از یک حجم خون یا بیش از ۴-۵ لیتر در طی ۲۴ ساعت در یک فرد بالغ )

۲) Exchange Transfusion

۳) عمل بای پس قلبی ریوی

 

مصرف گلبول قرمز متراکم

الف ) موارد استفاده از گلبول قرمز متراکم در بیماران با سن کمتر از ۴ ماه ( نوزادان )

  • ۱) هموگلوبین کمتر از ۱۳ گرم در دسی لیتر ( یا هماتوکریت کمتر از ۴۰% ) همراه با بیماریهای شدید و سیانوتیک قلب و ریه یا نارسائی قلب
  • ۲) از دست رفتن سریع و حاد بیش از ۱۰ درصد حجم خون
  • ۳) هموگلوبین کمتر از ۸ گرم در دسی لیتر ( هماتوکریت کمتر از ۲۵% ) در نوزادان stable و فاقد بیماریهای زمینه ای فوق

ب) موارد استفاده از گلبول قرمز متراکم در بیماران با سن بیش از ۴ ماه

۱) هموگلوبین قبل از عمل جراحی کمتر از ۸ گرم در دسی لیتر ( یا هماتوکریت کمتر از ۲۵% ) و یا هموگلوبین کمتر از ۸ گرم در دسی لیتر بعداز عمل جراحی همراه با علائم و نشانه های کم خونی

۲) کاهش یا از دست رفتن سریع و حاد بیش از ۱۵% حجم خون یا وجود علائم و نشانه های هیپوولمی که به تزریق مایعات کریستالوئید یا کلوئیدی پاسخ نداده باشد .

۳) هموگلوبین کمتر از ۱۳ گرم در دسی لیتر و بیماری شدید قلبی - ریوی ( سیانوز - دیسترس تنفسی )

۴) هموگلوبین کمتر از ۸ گرم در دسی لیتر در بیمارانی که تحت شیمی درمانی یا رادیو تراپی هستند

۵) هموگلوبین کمتر از ۸ گرم در دسی لیتر در بیماران دچار کـم خونی مزمن که به درمان طـبی

پاسخ نداده اند و یا علائم و نشانه های کم خونی را دارند .

۶) عوارض بیماری سیکل سل نظیر حوادث ، عروقی مغزی ، Acute chest syndrom  , آمادگی برای عمل جراحی

۷) بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور

ج) در بالغین

۱) کاهش سریع و حاد بیش از ۲۰% حجم خون

۲) هموگلوبین معادل یا کمتر از ۷ گرم در دسی لیتر یا هماتوکریت کمتر از ۲۱% در بیماران دچار آنمی مزمن که به درمان طبی پاسخ نداده باشند و فاقد بیماریهای زمینه ای باشند.

۳) در صورتی که هموگلوبین بیمار بین ۷-۹ گرم در دسی لیتر و همراه با بیماریهای زمینه ای مانند بیماریهای عروق کرونر یا عروق مغزی بوده و یا دارای نشانه ها و علایم مهم کم خونی باشند ( مانند سرگیجه , تنگی نفس , طپش قلب , ضعف و بیحالی شدید ) تزریق خون اندیکاسیون دارد .

ون اندیکاسیون دارد .

وزن * ( هموگلوبین اولیه - هموگلوبین             مورد نظر ) ۶ = مقدار خون کامل مورد نیاز

وزن * ( هموگلوبین اولیه - هموگوبین              مورد نظر ) ۳ = مقدار خون فشرده مورد لزوم

نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :