─=≡Ξ║ علوم آزمایشگاهی ║Ξ≡=─
صفحات وبلاگ
نویسنده: افضل نیا - پنجشنبه ۱٧ تیر ۱۳۸٩

انواع تست های تشخیصی میکروب شناسی:

1-تست کاتالاز :

به منظور جداسازی باکتری های تجزیه کننده H2O2 .

محلول 3% H2O2 +یک لوپ از باکتری روی لام :

-خروج گاز  کاتالاز +

-عدم خروج گاز کاتالاز –

2-تست اکسیداز :

به منظور جداسازی باکتری های اکسید کننده .

روی دیسک مخصوص با لوپ چوبی کلنی های کمی از باکتری می گذاریم :

-ارغوانی   اکسیداز +

-بدون تغییر رنگ   اکسیداز –

3- تست کوآگولاز :

به منظور جداسازی باکتری های Coagulator یا لخته کننده سرم خون.

رقیق کردن سرم انسانی 4 الی 5 بار+ انکوباسیون 37 درجه + باکتری :

- ایجاد لخته کوآگولاز +

- بدون لخته کوآگولاز –

4- تست اوره آز:

به منظور جداسازی باکتری های حاوی آنزیم اوره آز.

تست اوره آز :

Rapid-: بیوپسی از معده برای تشخیص H.pylori

-معمولی و متعارف :در محیط کشت(پلیت ) انجام میگیرد.

اوره آگار + باکتری :

-تولید CO2  و آمونیاک تغییر رنگ اندیکاتور اوره آز+

-بدون تغییر رنگ اوره آز –

5-تست سیترات :

به منظور جداسازی باکتری های استفاده کننده از چرخه گلی اکسیدات و سیترات به عنوان منبع کربن.

محیط کشت سیمون سیترات (سبز رنگ) + باکتری:

-رنگ آبی سیترات  +

-رنگ سبز سیترات –

6-تست حلالیت در صفرا :

به منظور جداسازی باکتری هایی که در صفرا حل می شوند .

باکتری + محیط کشت نوترینت براث (زرد)PH=7/2 ،15 تا 30 دقیقه انکوبه شود +یک قطره فنل رد +چند قطره  SDS 10% :

-شفاف شد +

-شفاف نشد -

7-تست MR ، VP :

به منظور جداسازی انتروباکتریاسه ها.

محیط کشت MR,VP + باکتری در لوله آزمایش +معرف MR +انکوباسیون 37 درجه 24 ساعت :

-هاله قرمز MR+

-بدون هاله   MR

8-تست OF :

به منظور تشخیص باکتری های تخمیر کننده قند مانیتول.

نوترینت براث + 5/0 درصد قند مانیتول +معرف یا اندیکاتور :

-PH اسیدی:تخمیر قند و تغییر رنگ  OF+

- بدون تغییر رنگ  OF


نویسنده: افضل نیا - سه‌شنبه ۱٥ تیر ۱۳۸٩

١- پپتون واتر :

افتراقی است.برای جداسازی باکتری های تخمیر کننده ی قند و نمونه های مشکوک به وبا (مدفوعی)استفاده می شود.

2- پپتون واتر قلیایی :

افتراقی است.برای جداسازی vibrio cholera  ( عامل وبا ، قلیا دوست) استفاده می شود.

3- نوترینت آگار :

معمولی است.برای رشد اکثر باکتری هاست.آگار دارد و جامد است.

4- نوترینت براث :

معمولی است. برای رشد اکثر باکتریهلست.فاقد آگار بوده و مایع است.

5 - blood agar :

غنی شده است. باکتری هایی که توانایی لیز کردن  خون را دارن رشد می یابند.(نوترینت آگار + خون)

در واقع با بلاد آگار الگوی هولیز را می توانیم تشخیص دهیم

انواع باکتریها از نظر لیز خون:

a-بتا هولیتیک : لیز کننده ی کامل خون  ←هاله سفید رنگ در plate

b-آلفا هولیتیک : لیز کننده ی ناقص خون   ←هاله سبز رنگ در plate

 non-hemolytic-c : لیز نکننده ی خون ←بدون هاله

6- chocolate agar :

غنی شده است.تحت دمای زیاد (60-70 درجه) به آن خون اضافه می شود.به همین دلیل رنگ قهوه ای شکلاتی می گیرد.

باکتری هایی که نیاز به مواد اختصاصی حاصل از همولیز دارند (مانند نایسریاها و هموفیلوس های پاتوژن ) در شکلات آگار رشد می کنند.

7- modified chocolate agar :

غنی شده است.اگر شکلات آگار را به جای اینکه از پایه ی بلاد آگار بسازیم از تریپتیکاز سوی آگار (TSA)(و یا از مولر هینتون آگار)  بسازیم، شکلات آگار تغییر یافته ساخته ایم.

8- Mac Conkey :

افتراقی و انتخابی است.برای جداسازی خانواده انتروباکتریاسه و لاکتوز مثبت ها و منفی ها استفاده می شود.(رنگشان متفاوت است)

9- ائوزین متیلن بلو (EMB) :

افتراقی و انتخابی است.برای جداسازی باکتری های گرم منفی به کار می رود.مثلا اکلای در این محیط رنگ و جلای فلزی میگیرد.

10-Thayer-Martin :

انتخابی است.برای جداسازی باکتری های گرم منفی است.حاوی آنتی بیوتیک است.

بقیش اینجاست


ادامه مطلب ...
نویسنده: افضل نیا - سه‌شنبه ۱٥ تیر ۱۳۸٩

1- حلالیت چربی ها:

یکی از آزمایش های ساده برای تشخیص چربی ها آزمایش حلالیت چربی ها در حلال های مختلف است.

چربی ها در حلال های آلی مثل کلروفرم و الکل گرم قابل حل شدن هستند.

اگر الکل (اتانول) را حرارت دهیم قابلیت حل کردن چربی را دارد.اما اگر چربی را در آب بریزیم تشکیل میسل می دهد.در میسل در واقع دم های غیر قطبی در داخل و سرهای قطبی به سمت خارج یعنی آب قرار دارند.مثلا OH کلسترول به سمت آب قرار می گیرد و زنجیره اش به سمت داخل قرار می گیرد.پس پس از ریختن روغن در آبخالت قطره قطره ایجاد می شود اما در حلال های آلی قابل حل هستند.

برای تشخیص اسید های چرب غیر اشباع 3 روش وجود دارد :

2- استفاده از آب برم :

برم در محلول اسید چرب اشباع به رنگ زرد است، اما وقتی آب برم را به یک اسید چرب غیر اشباع اضافه می کنیم آب برم بی رنگ می شود نا زمانیکه تمام باندهای دوگانه اشباع شوند و رنگ زرد تثبیت شود،زیرا برم روی باندهای دوگانه می نشیند.

3- استفاده از ید :

بعد از اضافه کردن ید به محلول اسید های چرب غیر اشباع بی رنگ می شود.در حالیکه در محلول اسید های چرب اشباع به رنگ قهوه ایست.

4- استفاده از پرمنگنات پتاسیم +اسید سولفوریک غلیظ :

در این روش پرمنگنات پتاسیم در محلول آبی تبدیل به هیدروکسی می شود و در مجاورت اسید سولفوریک غلیظ تشکیل ترکیبی به نام اکوپسی می دهد

برای تشخیص کلسترول 2 روش وجود دارد :

5- روش سالکوفسکی :

در این روش به محلول کلسترول (کلسترول + کلروفرم) اسید سولفوریک غلیظ اضافه می کنیم .SO4 به COOH کلسترول می چسبد و کمپلکسی آجری رنگ ایجاد می کند.

6- آزمایش لیبرمن-بورشارد :

در این روش به محلول کلسترول علاوه بر اسید سولفوریک غلیظ ،انیدریک اسید نیز اضافه می کنیم.SO4 به COOH کلسترول می چسبد و همچنین انیدریک استیک به عنوان آبگیر عمل کرده و یک واحد آب از کلسترول جدا می کند و کمپلکس سبز تیره رنگی ایجاد می کند.

آزمایش تشخیص گلیسرول:

7-تشخیص گلیسرول :

در گلیسرول سه عامل الکلی وجود دارد ، گلیسرول در مجاورت یک عامل آب گیر مثل دی سولفات پتاسیم و یا دی سولفات سدیم و بی کربنات سدیم و حرارت ترکیبی آلدهیدی بنام آکرولئین را تشکیل می دهد.این ترکیب به صورت بخارات سفیدی در روی شعله متصاعد می شود که بوی تند و زننده ای دارد.

روش کار :

آزمایش سالکوفسکی :

چند میلی گرم از ماده(کلسترول) را در لوله آزمایش ریخته و در 3 میلی لیتر کلروفرم حل کرده ،3 میلی لیتر H2SO4 خالص به آن می افزاییم و به آرامی تکان می دهیم. صبر می کنیم دو لایه ی محلول جدا شوند.لایه ی بالایی کلروفرم است و لایه ی پایینی آن اسید سولفوریک است که به رنگ آجری است.

آزمایش لیبرمن-بورشارد :

یک نمونه محلول کلروفرمی کلسترول مانند آرمایش فبل تهیه کنید.و به آن 10 قطره انیدریک اسید و 2 قطره H2SO4 غلیظ اضافه کرده و به آرامی تکان دهید و بگذارید بماند.رنگ سبزی نمایان می شود.این آزمایش از سالکوفسکی حساس تر است.

آزمایش تشخیص گلیسرول :

در لوله ی آزمایش کاملا خشکی یک یا دو قطره گلیسرول بریزید و سپس قدری پودر سدیم هیدروژن فسفات به آن اضافه کنید. سپس مخلوط را روی شعله حرارت دهید.

بخارات سفید آکرولئین متصاعد شده بوی مشخصی دارد و یاعث تحریک دستگاه تنفسی می گردد.

آزمایش تشخیص چربی های اشباع نشده :

چند قطره روغن را در 3 میلی لیتر اتانول گرم حل کنید.سپس چند قطره آب برم اضافه کنید و پس از هر قطره لوله را تکان دهید.

روغن باعث بی رنگ شدن آب برم می شود.اگر به جای روغن آب مقطر بریزیم نمی تواند آن را بی رنگ کند.اگر یکباهره خیلی برم بریزیم واکنش برمی گردد و بی رنگ نمی شود.



نویسنده: افضل نیا - سه‌شنبه ۱٥ تیر ۱۳۸٩

شناسایی آمینواسیدها و پروتئین ها


از روش های شیمیایی مختلفی برای تشخیص وجود آمینواسیدها در یک محلول استفاده می شود.

آزمایش های مختلف عبارت اند از :

1_ آزمایش نین هیدرین :

در این آزمایش ترکیبی به نام نین هیدرین با آمینواسید وارد واکنش می شود. در صورت برخورد و مجاورت این دو با یکدیگر ،گروه آمینی و کربوکسیل آمینواسید آزاد می شود . و خود آمینواسید به شکل به شکل یک ترکیب آلدهید CHO_R در می آید. و خود نین هیدرین به ماده ای به نام هیدرین دانتین  تبدیل می شود.

این واکنش برای هر اسیدآمینه ای پیش می رود. اما در اسیدآمینه پرولین تا حدی پیش می رود زیرا گروه متیل موجود در پرولین مانع از کامل شدن آزمایش می شود. به همین دلیل پرولین رنگ زرد ایجاد می کند.

یعنی  به طور خلاصه داریم :

همه آمینواسیدها نین هیدرین کمپلکس ارغوانی

پرولین + نین هیدرین زرد

2_آزمایش زانتو پروتئیک :

این آزمایش برای تشخیص آمینواسیدهای دارای حلقه بنزنی است. مانند: فنیل آلانین، تیروزین، تریپتوفان به طوری که این اسیدهای آمینه در مجاورت اسید نیتریک و کاتالیزور H2SO4  ایجاد دی نیتروتیروزین و فرم کینوئیدی در مجاورت سود، رنگ زرد مایل به نارنجی به خود می گیرد.

3_آزمایش میلون :

این آزمایش برای تشخیص آمینواسید تیروزین می باشد که دارای حلقه فنولی یا اگر این آمینواسید موجود باشد رنگ قرمز خوشرنگی به محلول می دهد.

4_آزمایش هاپکینز_کول :

این آزمایش برای تشخیص آمینواسید تریپتوفان می باشد که دارای حلقه اندولی است.اگر این آمینواسید موجود باشد،رنگ ارغوانی به محلول می دهد.

تریپتوفان + گلی اگزالیک اسید   ←   کمپلکس ارغوانی رنگ

5- آزمایش ساکاگوچی :

این آزمایش برای تشخیص اسید آمینه آرژنین است.

آرژنین ، گروه Rش دارای ساختار گوانیدین می باشد.

در صورت وجود آرژنین رنگ قرمزی در محلول ایجاد می شود.

ریشه گوانیدین   +   آلفا نفتل و هیپوبرمیت سدیم   ←   ترکیب قرمز رنگ

 

6- آزمایش استات سرب :

از این آزمایش برای تشخیص آمینو اسید گوگرددار مثل سیستئین و متیونین استفاده می شود.

در این آزمایش از سود هم استفاده می شود.

اگر سیستئین موجود باشد رسوب سیاه رنگ PbS ایجاد می شود.

7- آزمایش بیوره :

از این آزمایش برای تشخیص وجود پروتئین در محلول استفاده می شود.

به طور کلی از آنجایی که پروتئین ها هم گروه آمین و هم گروه کربوکسیلشان اکثرا درگیر پیوند است، نمی توان از آزمایش های آمینو اسیدی برای تشخیصشان استفاده کرد.

درصورتی که رنگ مایل به بنفش ایجاد شود نشان از وجود پروتئین و مثبت بودن آزمایش است.

8- آزمایش سولفو سالیسیلیک اسید :

یک روش دیگر شنایایی پروتئین استفاده از سولفو سالیسیلیک اسید و یا اسید تری کلرو استیک اسید می باشد.به طوری که این ترکیبات گروه های هیدروکسیل را می پوشانند در نتیجه ساختار پروتئین تغییر کرده و رسوب سفید رنگی ایجاد می کند.

پروتئین +  سولفو سالیسیلیک اسید/اسید تری کلرو استیک اسید      حلقه سفید رنگ مابین آنها

9- آزمایش پاولی :

این آزمایش به هیستیدین و تیروزین و همچنین تریپتوفان جواب مثبت می دهد

این آمینو اسید ها دارای حلقه فنولی و ایمیدازولی هستند.

رنگ قرمز تولیدی در محلول نشان دهنده ی وجود این اسیدهای آمینه است.

سولفانیلیک اسید  + HNO2    +  HCl    ترکیب دی آزونیوم   +    2H2O  

تیروزین  + ترکیب دی آزونیوم        رنگ دی آزوئیک (قرمز)

10- آزمایش مورنر :

این تست  اختصاصا تیروزین را جدا میکند.(فقط حلقه فنولی). به طوری که پودر تیروزین در مجاورت معرف مورنر و گرما به آرامی جوش کرده و رنگش سبز می شود.

روش کار:

1-نین هیدرین :

1-2 سی سی محلول اسید آمینه + چند قطره محلول نین هیدرین  5 ذقیقه در بن ماری جوش

با آب مقطر نیز Blank می گذاریم.

همه آمینواسیدها جواب مثبت می دهند ارغوانی

پرولین  زرد

آب مقطر    بی رنگ

2- گزانتوپروتئیک :

1 سی سی محلول اسید آمینه + 1 سی سی اسید نیتریک غلیظ (زیر هود)   1-2 دقیقه در بن ماری جوش زیر هود

با آب مقطر و یا با آمینو اسید بدون حلقه بنزنی Blank می گذاریم.

آمینواسیدهای دارای حلقه بنزنی جواب مثبت می دهند    رنگ زرد مایل به نارنجی

تا اینجا تغییر رنگ زیاد شدید نیست. در نتیجه محلول را خنک کرده بعد قطره قطره آمونیاک را با احتیاط کامل به محلول می افزاییم تا شدت رنگ بیشتر شود.

گلیسین     بی رنگ

3- پاولی :

1 سی سی + 2 سی سی محلول اسید آمینه   در آب یخ خنک می کنیم

+ 1 سی سی محلول نیتریت سدیم  3 دقیقه در آب یخ می گذاریم

+ 2 سی سی محلول کربنات سدیم

آمینو اسیدهای دارای حلقه فنولی و ایمیدازولی جواب مثبت می دهند  رنگ زرد لیمویی

گلسیسن بی رنگ

تیروزین     زرد لیمویی و شفاف

تریپتوفان     زرد لیمویی و کدر

4- بیوره :

2 سی سی محلول پروتئین + هم حجم آن (2سی سی ) محلول سود 10% + 2-3 قطره سولفات مس

از آمینو اسید به عنوان Blank استفاده می کنیم.

در محلول پروتین هاله دی فازیک و حلقه بنفش  ایجاد می گردد.

تریپنوفان     آبی (رنگ خود سولفات مس )

5- مورنر :

3 سی سی معرف تیروزین (مورنر) + مقداری پودر تیروزین   سرش را با پارافیلم می بندیم و آرام آرام جوش می دهیم

فقط تیروزین چون حلقه فنولی دارد به این تست پاسخ مثبت می دهد. سبز


نویسنده: افضل نیا - سه‌شنبه ۱٥ تیر ۱۳۸٩

تعیین و اندازه گیری غلظت یک سری از مواد سرم خون و پلاسما از روش های زیر انجام میگیرد :

1-اسپکتروفتومتر

2-نورسنجی شعله ای

3-جذب اتمی

4-الکتروفورز

یکی از روش های متداول اندازه گیری غلظت یا مقدار ماده شیمیایی استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتری است.که می توان انجام واکنش را با اندازه گیری محصول واکنش بررسی کرد.

اسپکتروفتومتری

در ایام گذشته آزمایش های تشخیص پزشکی توسط پزشکان انجام می شد ( ابوعلی سینا)

در سال 1916 دکتر Todd در دانشگاه کلرادو بخش آسیب شناسی بالینی را ایجاد کرد.

دستگاه رنگ سنج Klett Biocolorimeter در دهه 1930 ابداع شد.

در دهه 1940 فوتومتر و اسپکتروفتومتر ابداع شد (روش های دستی)

در دهه 1950 برای اولین بار توسط شرکت Technicon آمریکا دستگاه اتو آنالایزر به بازار عرضه شد.

 

روش های جذب سنجی

روش های جذب سنجی یکی از قدرتمندترین و رایج ترین روش های اندازه گیری طیف وسیعی از آنالیت ها محسوب می شوند. بسیاری از دستگاه های مورد استفاده در آزمایشگاههای تشخیصی بر پایه اندازه گیری میزان جذب یا عبور انرژی تشعشعی ساخته شده اند.

اسپکتروفتومتر یا فتومتر ابزاری است که برای اندازه گیری انرژی جذبی یا عبوری نور مورد استفاده قرار می گیرد.

تشعشع الکترومغناطیسی (EMR) جریانی از انرژی است که با سرعت نور در جهان انتشار می یابد. و به صورت امواج ماکسول و جریانی از ذرات تحت عنوان فوتون وجود دارد.

طیف فرکانس های EMR از مقادیر بسیار پایین در مورد امواج رادیویی تا مقادیر بالاتر از جمله امواج فرابنفش، اشعه ایکس و اشعه گاما متفاوت است.

 

جنس و خواص نور:

نور در واقع نوعی انرژی با خاصیت دو گانه موج و ذره است.

یک موج الکترومغناطیسی از دو جزء الکتریکی و مغناطیسی با مولفه های عمود بر هم در راستای جهت انتشار تشکیل شده است.

نوری که معمولا در درجه حرارت های بالاتر از مواد ساطع می شود علاوه بر خاصیت الکتریکی دارای خاصیت مغناطیسی نیز می باشد.

قوانین بیر- لامبرت (Beer - Lamberts):

هرگاه یک نور ساده تکفام با شدت  I0عمود بر سطح تابش وارد یک محلول شفاف و یکنواخت به ضخامت L و غلظت C گردد بخشی از آن جذب شده قسمتی منعکس و قسمت دیگر از محلول عبور می کند بنابراین:

                                                     Ir+Ia+lt= I0

Ir: بخش انعکاس یافته است که میزان ناچیزی را به خود اختصاص می دهد.

Ia: بخش جذب شده که به غلظت آنالیت بستگی دارد.

It: بخش عبور کرده از محلول می باشد.

طبق نظر لامبرت هرگاه یک دسته شعاع نور تکفام (I) از محلولی به ضخامت L عبور کند کم شدن شدت نور متناسب با ضخامت محلول خواهد بود dI~L

طبق نظر بیر هرگاه یک دسته شعاع تکفام از محلولی به غلظت C عبور کند کم شدن شدت نور متناسب با غلظت آنالیت در محلول می باشد.

دستگاههایی که برای جذب سنجی به کار می روند عبارتند از: فتومترها و اسپکتروفتومترها. در فتومترها از فیلتر به عنوان تکفام ساز(Monochoromator) استفاده می شود لذا بخش محدودی از طول موج قابل دسترسی می باشد اما در اسپکتروفتومترها منشور و سیستمهای (Grating) به عنوان تکفام ساز عمل می کنند.

 

فتومترها و اسپکتروفتومترها:

اسپکتروفتومترها، تجهیزاتی است که جذب یا عبور طول موج‌های مشخصی از انرژی تابشی (نور) از یک آنالیت را در یک محلول تعیین می‌کنند. به دلیل تفاوت در تعداد و آرایش گروه‌ها، پیوندهای دوگانه اتم‌های کربن در هر مولکول نور را در طول موج‌های خاص با الگوی طیف مشخص، جذب می‌کند. بر اساس قانون بیر- لامبرت، مقدار نوری که در این طول موج مشخص جذب می‌شود مستقیما با غلظت آن نمونه شیمیایی متناسب است. اسپکتروفتومترهای مرئی و فرابنفش، رایج‌ترین دستگاه‌های جذب سنجی در مراکز تشخیصی و آزمایشگاهی است.‏

 

اسپکتروفتومتر نور مرئی

در آزمایشگاه‌ها، بخش گسترده ای از اندازه گیری‌ها بر اساس واکنش‌های جذب سنجی صورت می‌پذیرد. فعالیت اکثر آنزیم‌ها، تری گلیسیرید، کلسترول، لیپو پروتئین‌ها، قند، کراتینین، اوره و...  طیف وسیعی از آنالیت‌ها با کاربردهای بالینی و تحقیقاتی، طیف وسیعی از داروها و بخش گسترده‌ای از متابولیت‌ها با اسپکتروفتومتری قابل سنجش است. بررسی ساختمان مولکولی، شناسائی ترکیبات، مقایسه ساختمان‌ها، یافتن طول موج ماکزیمم جذب و... از دیگر کاربردهای اسپکتروفتومتری در مسائل تحقیقاتی است.‏

 

اجزا دستگاه:

شش قسمت اصلی در ساختمان اسپکتروفتومترها وجود دارد که عبارتند از:

1) منبع نور

2) مونوکروماتور

3) متمرکز کننده پرتو

4) محل نمونه

5) آشکارساز

6) دستگاه نمایش خروجی

 

1) منبع نور:

منبع نور در اثر افزایش حرارت به کمک الکتریسیته در یک لامپ تامین می شود شرایط اصلی این منبع شدت کافی، پایداری و پیوستگی اجزاء آن است. برای تامین نور مرئی از لامپ های تنگستن  (با طول موج تولیدی بین ‏nm‏ 900-330) استفاده می شود. برای تولید پرتوهای فرابنفش از لامپهای هیدروژنی یا دوتریومی (با طول موج nm 450 -200) بهره گرفته می شود.

 

2) تکفام ساز (‏(Monochromator:

این قسمت دستگاه پرتو چند فام را به پرتو تکفام تبدیل می کند این عمل ممکن است توسط منشور یا سیستم گریتینگ انجام شود. فیلترها شیشه های رنگی هستند که بخش اعظم پرتوها را جذب کرده و فقط طول موج های محدودی را عبور می دهند. فیلترها باید پرتویی را که آنالیت جذب می کند از خود عبور دهند. منشورها و سیستم گریتینگ بر اساس اختلاف ضریب شکست می توانند طول موجهایی حتی با پهنای 1/0 نانومتر تولید کنند. سیستم گریتینگ در اصل یک صفحه صیقلی است که تعداد زیادی خطوط نازک و موازی بر روی آن حک شده و کار منشور را به نحو بهتری انجام می دهد.

 

3) متمرکز کننده پرتو (Focusing device):

با ترکیبی از عدسی ها شکاف بین دو تیغه باریک فلزی و آیینه ها در مسیر پرتو تابش پرتوها مواز ی می شوند و با تنظیم عرض شکاف می توان عرض پرتو را تنظیم کرد. هر قدر عرض شکاف نور بکار رفته کمتر باشد کیفیت پرتوها بهتر خواهد بود.

 

4) محل نمونه:

 کووتها (Cuvet) قسمتی از دستگاه هستند که نمونه مورد نظر یا بلانک در آن قرار می گیرد این بخش معمولا به صورت استوانه ای یا مستطیلی بوده از شیشه کوارتز یا پلاستیک ساخته شده است.

کووتهای پلاستیکی و شیشه ای برای محدوده مرئی بکار می روند. به دلیل جذب پرتوهای با طول موج کمتر از 350 نانومتر توسط کووتهای شیشه ای برای محدوده فرابنفش از کووتهای گران قیمت کوارتزی یا سیلیسی استفاده می شود.

 

5) آشکارسازها (Detectors):

آشکارسازها دستگاههایی هستند که یک نوع از انرژی را به نوع دیگری تبدیل می کنند و معمولا به سه گروه اصلی تقسیم می شوند: 1- فتوالکتریکی 2- فتوشیمیایی 3- حرارتی. در دستگاههای اسپکتروفتومتر از آشکارسازهای فتوالکتریکی استفاده می شود. فتوسل و فتوتیوب از ساده ترین آشکارسازها می باشند.

فتوترانزیستورها و فتودیودها نیز برای این منظور استفاده می شوند. برای اندازه گیری نورهای ضعیف از (Photomultiplier Tubes) PMT بهره گرفته می شود. PMTها سریعتر جواب می دهند وعلاوه بر حساسیت بالا با دوام تر از سایر آشکارسازها می باشند.

 

6) دستگاه نمایش خروجی

این قسمت می تواند یک گالوانومتر صفحه ثبات اسیلوسکوپ یا صفحه نمایشگر کامپیوتر با نرم افزارهای متنوع باشد.

 

اسپکتروفتومتر فرابنفش (‏(Ultraviolet

ساختمانی همانند اسپکتروفتومتر نور مرئی داشته و به طول موج‌های نور فرابنفش حساس است.‏

 

اسپکتروفتومتر نشر شعله (‏(Flame

ساختمان این دستگاه شبیه اسپکتروفتومتر یا فتومتر ساده است با این تفاوت که در فتومتر، لامپ الکتریکی و در این دستگاه نور حاصل از سوختن ماده مورد آزمایش در درون شعله به عنوان منبع نوری در نظر گرفته می‌شود. در طیف سنجی نشر شعله، نور حاصل مستقیما اندازه‌گیری می‌شود.

 

اسپکتروفتومتر جذب اتمی (‏Atomic Absorption)

اسپکتروفتومترهای جذب اتمی ‏‎(AAS)‎‏ غلظت عناصر فلزی که از نظر پزشکی برای حفظ سلامتی مهم است را اندازه گیری می‌کند. در خصوص این عناصر می‌توان به کلسیم، منیزیم، مس، روی و آهن اشاره نمود. اسپکتروفتومترهای جذب اتمی همچنین برای تعیین اینکه آیا سطح درمانی داروهایی نظیر لیتیم در خون، تامین شده است یا خیر و همچنین برای آشکارسازی و تعیین کمیت سموم فلزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.‏

تعیین طول موج ماکزیمم (maxλ)

محلول 10 میلی گرم در لیتر برومو فنول بلو را تهیه کنید. ابتدا صفر عبور را در حالی که دستگاه خالی است تنظیم کنید. در مرحله بعد به وسیله بلانک ( محلولی که تمام مواد موجود در محلول آزمایش را دارد به جز ماده مورد آزمایش) در دستگاه قرار دهید و دستگاه را روی عدد صد در صد عبور تنظیم نمائید. در این قسمت محلول مورد آزمایش را در طول موج های متفاوت بررسی نمائید و مقدار جذب نور را در آن طول موج ها به دست آورید. در نهایت منحنی مربوط به طول موج های خوانده شده را رسم کنید و حداکثر جذب خوانده شده مربوط به طول موج ها را مشخص نمائید. توجه داشته باشید که برای هر طول موج می بایست دستگاه را با بلانک صفر نمائید.



با توجه به نوع واکنش خودمان طول موج را به دستگاه می دهیم.مثلا آن را روی 350 نانومتر تنظیم می کنیم.مقداری نور از نور عبور یافته توسط دستگاه سلول فتوالکتریک جذب می شود.ونتیجه کار روی گالوانومتر ثبت می شود.مقدار عددی که به دست می آید بستگی به نوع و غلظت ماده مورد نظر دارد.

اسپکتروفتومتری بر اساس دو قانون استوار است :

قانون بیر:

اگر نور تک رنگی از محلولی جاذب و شفاف عبور کند،میزان نور جذب شده با تعداد مولکول های جسم محلول که در مسیر اشعه نوری قرار دارد متناسب است.

قانون لامبرت:

نسبت انرژی نورانی که توسط مولکول های یک ماده در لایه های مختلف محلول جذب می شود ثابت است،و به شدت نور بستگی ندارد.

هر چه طول مسیر عبور نور بیشتر باشد،جذب نور کمتر است.

میزان نور عبور یافته بر حسب درصد نور ورودی نشان داده می شود.

میزان نور عبور یلفته = % Transmitance

میزان نور جذب شده = % Absorbation

اگر هیچ مانعی جلوی عبور نور نباشد میزان عبور نور 100 % است.

اگر جسم کدری جلوی راهش باشد عبور نور 100% نیست بلکه صفر است.

دستگاه اسپکتروفتومتری هم میزان عبور نور و هم میزان جذب نور را نشان می دهد.

فرمول به دست آوردن OD به شکل زیر است:

OD=log١/T +2

اگر هیچ نمونه ای نباشد میزان نور عبور یافته 100% است در نتیجه خواهیم داشت :

OD=log1/100 +2 = log10-2+2 =-2+2 =0                →         OD=0

محلول شاهد یا   blank حاوی تمام مواد است به جز نمونه اصلی.

 

قبل از کار با دستگاه حتماٌ باید با شاهد یاblank،جذب را صفر کنیم. و بعد نمونه را داخل کووت ریخته و در محل مخصوص بگذاریم. بعد از تابش نور با طول موج معین به نمونه،%T آن روی صفحه نمایش داده می شود.هر گاه شیمیایی بر اساس ساختار خود در یک طول موج، بیشترین جذب را دارد که آن λ max می گوییم. مثلا برای پروتئین ها، 280=λmax نانومتراست.

کار با دستگاه اسپکتروفوتومتری :

پیچ 1 (از چپ) : پیچ مربوط به طول موج یاwavelength  می باشد. که با چرخاندن آن می توان دستگاه را رویmax λ مورد نظر تنظیم کرد.

پیچ 2 : از دو نوع پیچ تشکیل شده :

1)    پیچ ماکرو         2) پیچ میکرو

 

هر دوی آنها برای تنظیم کالیبراسیون یا صفر کردن دستگاه به کار می رود. پیچ ماکرو اعدادرا به طور زیاد جابه جا  می کند. و میکرو در حد صدم جابه جا می کند.

پیچ 3 : پیچ کار یاfunction است. اگر آن راروی T% (عبور یا transmittance ) تنظیم کنیم، دستگاه عبور را به ما نشان می دهد. اما اگر روی A%(جذب یاabsorbance )را ست می کنیم، جذب را اندازه می گیرد. و اگر روی Conc  Concentrationیا غلظت تنظیم کنیم، غلظت را اندازه خواهد گرفت.

و پیچ آخر مربوط به اشعه است که شامل 3 انتخاب می باشد : NLR_VIS_UV

UV که همان ultra violent یا فرابنفش است. اگر نور فرابنفش نیاز باشد روی آن ست می شود.(کمتر از 380nm)

VIS که همان visible یا نور مرئی است. اگر نمونه طبیعی باشد روی آن  ست می شود (690nm_380)

NIR که همان near infra ned یا فروسرخ است. بالاتر ازnm 690 است.

 

 


 
نویسنده: افضل نیا - یکشنبه ۱۳ تیر ۱۳۸٩

سلامی دوباره.بالاخره امتحانام تموم شدنیشخندهوراهوراهورا

نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :